Nên chọn pa lăng xích hay pa lăng điện? So sánh 6 tiêu chí

Chọn sai thiết bị lao động có thể gây nguy hiểm đến tính mạng của người lao động. Đối với công việc nâng vật nặng, nên chọn pa lăng xích hay pa lăng điện?

Nên chọn pa lăng xích khi nâng không thường xuyên, tải dưới 3 tấn hoặc nơi không có điện. Nên chọn pa lăng điện khi xưởng nâng hạ liên tục và cần nâng tốc độ.

Bài viết sau so sánh 6 tiêu chí để giúp bạn lựa chọn theo quy định kiểm định.

Nên chọn pa lăng xích hay pa lăng điện cho nhà xưởng?

I. Pa lăng xích và pa lăng điện khác nhau như thế nào?

Pa lăng là thiết bị treo trên dầm hoặc giá ba chân để nâng vật theo phương thẳng đứng. Tải trọng phổ biến có thể nâng là 0,5 đến 20 tấn. Điểm khác biệt giữa hai loại pa lăng là ở sức tay người hay động cơ điện.

1.1 Pa lăng xích: Pa lăng chạy bằng sức tay

• Pa lăng xích kéo tay: Người vận hành kéo xích, qua bộ giảm tốc để cuộn xích tải
• Pa lăng xích lắc tay: Dùng cần lắc trên thân máy, gọn hơn, làm được ở chỗ hẹp.

Pa lăng xích kéo tay không cần điện, dùng để nâng vật có tải trọng khoảng 10-40 kg. Bạn có thể treo lên dầm hoặc giá ba chân để thực hiện công việc di chuyển một cách hiệu quả.

Ví dụ một van bướm DN300 nặng vài trăm kg, pa lăng ích 1 tấn đã đủ để tháo lắp van trong phòng máy.

1.2 Pa lăng điện

Giống với pa lăng xích, có hai loại pa lăng điện chạy bằng động cơ:

• Pa lăng xích điện: Động cơ giúp quay đĩa xích, xích tải được nhả vào túi đựng xích.
• Pa lăng cáp điện: Động cơ quay tang cuốn cán thép, thường lắp trên đầu trục.

Pa lăng xích điện có thể sử dụng nguồn điện 1 pha 220V và loại 3 pha 380V. Với tải trọng từ 500kg đến 32 tấn, pa lăng xích điện là người bạn đồng hành đáng tin cậy trong công trình.

Pa lăng cáp điện có tải từ 1 đến 80 tấn. Loại này thường dùng cho vật nặng từ 5 tấn trở lên.

Pa lăng xích kéo tay treo dầm, không cần nguồn điện

1.3 So sánh pa lăng xích và pa lăng điện

Bảng sau so sánh pa lăng xích và pa lăng điện theo 6 tiêu chí nguồn động lực, tải trọng, tốc độ nâng, chiều cao, tính thuận tiện và quy trình kiểm định của hai loại pa lăng:

II. Nên chọn pa lăng xích hay pa lăng điện theo quy định an toàn?

Pa lăng xích và pa lăng điện đều là thiết bị nâng thuộc tiêu chuẩn QCVN 7:2012/BLĐTBX về an toàn lao động. Theo đó, thiết bị muốn được đưa vào sử dụng cần qua kiểm định đạt yêu cầu. Có 3 loại kiểm định là lần đầu, định kỳ và bất thường. Thiết bị đạt yêu cầu phải được dán tem bởi đơn vị kiểm định.

Vậy quy trình kiểm định riêng cho từng loại pa lăng là gì, như thế nào?

Theo thông tư 54/2016/TT-BLĐTBXH ban hành, bảng sau sẽ giúp bạn nắm rõ được các bước kiểm định một cách dễ dàng hơn:

Lưu ý pa lăng điện có thêm hạng mục về điện. Theo đó, cách điện động cơ được đo ở điện áp thử 500V.

Pa lăng xích điện chạy trên dầm trong xưởng sản xuất

III. 6 bước dễ dàng lựa chọn pa lăng xích và pa lăng điện

Không có loại pa lăng nào “tốt hơn” loại pa lăng nào. Loại phù hợp phụ thuộc vào tải, tần suất và nơi đặt máy. 

6 bước sau đây sẽ giúp bạn lựa chọn loại pa lăng phù hợp chính xác, loại bỏ những trường hợp nguy hiểm do chọn sai thiết bị sau này.

Bước 1: Tính tải trọng. Cân hoặc ước lượng khối lượng vật nặng nhất, vật nặng hơn 3 tấn thì chọn pa lăng 4 tấn.

Bước 2: Đo chiều cao nâng. Đo từ sàn đến điểm treo và đặt đúng chiều dài xích khi mua. Không tự nối thêm xích sau này.

Bước 3: Xác định tần suất và nguồn điện. Chỉ nâng khi bảo trì, lắp đặt thì pa lăng xích là đủ. Nếu cần nâng cả ca trong thời gian dài thì cần chọn pa lăng điện. Về nguồn điện, nên kiểm tra và lựa chọn đúng loại 220V hay 380V.

Bước 4: Kiểm tra dầm treo và hồ sơ. Dầm phải chịu được tải. Thiết bị cần có hồ sơ gốc và giấy hợp quy.

Bước 5: Kiểm định lần đầu trước khi sử dụng. Thử không tải ít nhất 3 lần theo QTKĐ 09-2016. Sau đó thử tĩnh 125% và thử động 110% tải thiết kế.

Bước 6: Bố trí người và ghi sổ. Theo QCVN 7: 2012, mỗi thiết bị nâng cần ít nhất 2 người giám sát (trên 18 tuổi, có đủ sức khỏe và có thẻ an toàn). Đầu ca ghi kết quả kiểm tra vào sổ giao ca theo mục 3.6.1.8.

Lưu ý an toàn tránh tai nạn: Không đứng dưới tải đang treo. Theo mục 3.6.3 QCVN 7:2012, khi nâng phải có người báo tín hiệu. Người móc tải được kiêm việc này nếu người điều khiển nhìn thấy tải suốt quá trình.

Nên chọn pa lăng xích hay pa lăng điện? Pa lăng cáp điện hợp với tải từ 5 tấn.

Khi nào nên chọn pa lăng xích, khi nào chọn pa lăng điện? 

Tổng kết sau sẽ giúp bạn lựa chọn nhanh loại pa lăng phù hợp:

Bạn nên chọn pa lăng xích khi:

• Tải nhẹ đến trung bình, dưới 3 tấn
• Chỉ sử dụng khi bảo trì, lắp đặt, không tham gia nâng vật liên tục
• Nơi làm việc không có điện
• Phải mang máy đi nhiều chỗ
• Ngân sách đầu tư ban đầu hạn chế.

Bạn nên chọn pa lăng điện khi:

• Xưởng cần pa lăng để nâng hạ liên tục trong ca, cần giải phóng sức người 
• Cần nâng hạ nhanh, cần pa lăng điện có khả năng nâng 4-15m/phút
• Tải nâng từ 5 tấn trở lên hoặc chiều cao nâng trên 12m (chọn pa lăng cáp điện)
• Xưởng có sẵn dầm và nguồn điện phù hợp.

V. 4 sai lầm thường gặp khi chọn pa lăng

Sai lầm 1: Dùng tời điện thay pa lăng để nâng thẳng đứng

Đây là nhầm lẫn nhiều người hay mắc phải. Pa lăng dùng phanh cơ học để khóa và giữ tải. Tời điện đa năng thường dùng phanh động lực, thiết kế cho việc kéo tải. Nếu dùng tời để nâng thẳng đứng có thể vượt sức căng cho phép của hệ thống phanh. Vì vậy nâng hàng lên cao thì hãy dùng pa lăng.

Sai lầm 2: Cẩu xiên, kéo lê vật nặng

Pa lăng cáp điện tuyệt đối không được cẩu xiên hay kéo lê vật nặng. Tốt nhất vẫn là đưa móc thẳng tâm vật trước khi nâng. (Pa lăng xích điện cho phép cẩu xiên ở một góc giới hạn)

Sai lầm 3: Chọn tải vừa khít hoặc sai điện áp 

Pa lăng phải chịu được thử tĩnh 125% tải thiết kế. Chọn tải vừa khít thì máy luôn chạy ở giới hạn.

Ngoài ra, nếu chọn sai điện áp như mua pa lăng điện áp 3 pha cho xưởng chỉ có điện 1 pha 220V thì pa lăng sẽ không chạy được.

Sai lầm 4: Quên lịch kiểm định của pa lăng xích lưu động.

Nhiều người nghĩ pa lăng tay đơn giản nên không cần kiểm định. Thực tế, pa lăng xích kéo tay từ 1000kg thuộc QTKĐ 13-2016

Nếu mang máy đi nhiều công trình thời hạn định kỳ chỉ 1 năm. Hãy theo dõi hạn ghi trên tem kiểm định của từng máy.

Pa lăng xích kéo tay từ 1 tấn dùng lưu động phải được kiểm định mỗi năm

Trả lời xong 4 câu hỏi: khối lượng vật nâng, cao bao nhiêu, tần suất, địa điểm, bạn sẽ biết nên chọn loại pa lăng nào đảm bảo an toàn và hiệu quả nhất cho công việc của mình.

Dù lựa chọn loại pa lăng nào, thiết bị cần phải có tem kiểm định còn hạn mới được đưa vào sử dụng.

Nếu bạn còn chưa chắc chắn nên chọn pa lăng xích hay pa lăng điện cho xưởng của mình? Hãy gửi thông tin qua hotline/zalo 0965 660 836 để kỹ sư Thuận Phát gợi ý loại phù hợp. Bạn cũng có thể xem thêm các thiết bị nâng hạ đầy đủ giấy tờ kiểm định trên vanhanoi.vn

Xem thêm: 6 bước sử dụng và bảo dưỡng kích thủy lực an toàn tăng tuổi thọ