Cách lựa chọn rùa chuyển máy: 5 tiêu chí kỹ thuật cần biết

Xưởng hàng cần dời một cái máy nặng chục tấn. Xe nâng không vào được, cẩu không có chỗ. Đây chính là lúc cần đến rùa chuyển máy. Người ta dùng kích nâng máy lên một chút, nhét “con rùa” (miếng thép có bánh lăn) xuống dưới chân máy, rồi đẩy máy đi như đẩy xe. Tuy nhiên, chọn sai tải, sai bánh hay sai  số lượng, máy có thể trượt, lật hoặc làm vỡ sàn xưởng gây mất an toàn lao động.

Vậy cách lựa chọn rùa chuyển máy an toàn là gì? Bạn cần xét đủ 5 tiêu chí: tải trọng, mặt sàn, loại con lăn, số lượng rùa và phụ kiện đi kèm. Bài viết sau giúp bạn tự chọn được bộ rùa đủ tải và an toàn.

Cách lựa chọn rùa bắt đầu từ tải trọng và mâm xoay

I. Rùa chuyển máy là gì và có những loại nào?

Rùa chuyển máy là thiết bị lăn đặt dưới chân máy để đẩy, kéo máy móc nặng trên mặt sàn.  Nó còn có tên gọi khác là con lăn công nghiệp. Có nhiều loại rùa chuyển máy tùy theo cách phân loại.

1.1 Phân loại theo cách di chuyển của con rùa

• Rùa cố định: Chỉ chạy thẳng theo trục con lăn, thường đặt ở 2 góc phía sau máy
• Rùa xoay: Có mâm xoay trên đỉnh, để rẽ hướng.
• Rùa xoay 360 độ nhiều chân: Tự xoay theo mọi hướng, hợp với không gian hẹp.

1.2 Phân loại rùa chuyền máy theo con lăn

• Con lăn thép: Chịu tải nặng, hợp với sàn bê tông thô hoặc đường lót thép tấm
• Bánh PU: Chạy êm, ít làm xước sàn hoàn thiện
• Con lăn Nyton: Nhựa chịu va đập, chạy trên sàn sơn phủ, sàn epoxy mà không làm trầy sàn

1.3 Phân loại rùa chuyển máy theo mặt đỡ trên rùa

• Lưới thép gai: Bám vào gỗ, hợp hàng đóng thùng hoặc pallet
• Đệm cao su: Chống trượt, hợp máy đế kim loại và sàn hơi gồ ghề
• Thép phẳng: Dùng để bắt cố định rùa vào thiết bị.

Rùa chuyển máy xoay 360 độ với 5 chân bánh PU

1.4 Bảng so sánh 3 loại con lăn

II. Tiêu chuẩn kỹ thuật cho cách lựa chọn rùa chuyển máy

Khi mua con rùa chuyển máy, bạn cần hỏi người bán ba thông tin, bao gồm tải định mức rõ ràng, thử tải và hướng dẫn kèm theo. 

Theo tài liệu từ hãng Enerpac L2208, các giới hạn cụ thể cho con rùa là:

• Cần tối thiểu 3 con rùa để vận chuyển an toàn
• Độ dốc tối đa cho phép là 0.5 độ
• Tốc độ di chuyển tối đa là 5m/phút
• Bán kính quay tối thiểu khi rẽ bằng mâm xoay là 3m
• Nền đi nên là thép tấm dày ít nhất 10mm, không nên chạy trên gạch lát, gỗ, bê tông.
• Nếu sàn không phẳng, hãy lựa chọn bộ rùa làm sao để 2 con có thể gánh được toàn bộ tải (vì trọng lực dồn vào 2 con rùa).

Ví dụ tính toán cho máy 12 tấn:

Một máy ép nặng 12 tấn cần chuyển trên sàn bê tông không phẳng hoàn toàn.

• Chia đều cho 4 con: 12:4=3 tấn/con. Con số này chưa đủ an toàn
• Theo nguyên tắc sàn không phẳng nên 2 con gánh toàn bộ tải: 12:2 = 6 tấn/con
• Vậy nên chọn bộ 4 rùa loại 10 tấn/con

Tại Việt Nam, nhiều nhà cung cấp khuyên cộng thêm 20 đến 30% dự phòng cho tải động khi đầy. Với máy 12 tấn, mức 6 tấn/con nhân 130% là 7,8 tấn vẫn nằm dưới 10 tấn.

Rùa chuyển máy bánh thép có mặt đỡ chống trượt và tay kéo

III. Cách lựa chọn rùa chuyển máy qua 6 bước

Bước 1: Xác định khối lượng và trọng tâm máy

Chuẩn bị: Hồ sơ kỹ thuật máy, sơ đồ chân đế, tem nhãn để đánh dấu

Thao tác: Cộng khối lượng thân máy, đồ gá và dầu bên trong. Đánh dấu phía máy nặng hơn

Kết quả: Tính toán và có kết quả tải tối thiểu cho mỗi con rùa theo nguyên tắc 2 con gánh toàn bộ tải.

Bước 2: Khảo sát mặt sàn và tuyến đường đi

Chuẩn bị: Thước đo độ dốc, chổi, máy thổi bụi

Thao tác: Đo độ dốc trên toàn tuyến đường đi, ghi lại chỗ nứt, gờ, rãnh, đo bán kính các khúc rẽ.

Kết quả: Đảm bảo độ dốc không quá 0,5 độ, khúc rẽ đủ 3m. Sàn yếu hoặc gồ ghề thì cần lót thép tấm từ 10mm.

Bước 3: Chọn loại con lăn và mặt đỡ

Chuẩn bị: Kết quả khảo sát sàn ở bước 2

Thao tác: Sàn epoxy nên chọn bánh PU hoặc Nyton. Với sàn bê tông thô, thép tấm nên chọn con lăn thép

Kết quả: Chọn đúng mặt đỡ. Đối với máy có đế kim loại nên dùng đệm cao su, đối với hàng đóng thùng gỗ nên dùng lưới thép gai.

Bước 4: Chọn số lựa và chuẩn bị cách bố trí rùa

Chuẩn bị: Sơ đồ chân máy, hướng di chuyển, các điểm rẽ

Thao tác: Dùng ít nhất 3 con. Cách hay dùng là 1 rùa xoay phía trước và 2 rùa cố định phía sau.

Kết quả: Máy đứng vững trên các điểm đỡ. Nếu bạn cần đi thẳng hoàn toàn thì có thể dùng 4 rùa cố định.

Bước 5: Chọn phụ kiện nâng và liên kết

Chuẩn bị: Kích móc thủy lực, tấm cân bằng, thanh nối, tay lái

Thao tác: Nâng tải trước rồi mới đặt rùa. Chênh cao nhỏ thì bù bằng tấm cân bằng.

Kết quả: Tải nằm trọn và đều trên rùa. Rùa được liên kết với tải bằng khung, hàn, hoặc bu lông.

Bước 6: Lập lịch kiểm tra và bảo dưỡng

Chuẩn bị: Dung dịch làm sạch, chất chống gỉ, sổ theo dõi thiết bị.

Thao tác: Kiểm tra xích con lăn 3 tháng/lần. Đầu bu lông hay đinh tán mòn thì thay cả xích.

Kết quả: Rùa sạch, con lăn quay trơn. Không bôi mỡ xích, vì mỡ làm bụi và mạt sắt bám vào.

Cách lựa chọn rùa chuyển máy bánh PU cho sàn epoxy nhà xưởng

Lưu ý an toàn:

• Không bao giờ thò tay hoặc chân dưới tải khi đặt rùa và khi di chuyển. Nếu rùa bị kẹt thì dừng ngay, nâng tải lên rồi mới căn chỉnh lại.
• Đẩy hoặc kéo máy đều tay, không giật, không đẩy kéo bằng tay lái của rùa.
• Lên hoặc xuống dốc phải có chặn chống trôi phía sau
• Không ép máy khi rẽ. Nếu không có mâm xoay thì bạn hãy nâng máy lên, xoay rùa theo hướng rẽ rồi hạ xuống.

IV. Các sai lầm về cách lựa chọn rùa chuyển máy

Dưới đây là những sai lầm mà nhiều người hay mắc phải trong quá trình lựa chọn rùa chuyển máy. Bạn hãy tìm hiểu và xem mình có đang mắc phải lỗi quan trọng nào hay không.

• Sai lầm 1: Chọn tổng tải rùa vừa bằng khối lượng của máy

Nếu máy 12 tấn mà bạn chọn bộ 4 rùa 3 tấn/con sẽ gây ra hậu quả là nếu sàn hơi lệch, tải sẽ dồn vào 2 con, khi đó mỗi con phải gánh 6 tấn, gấp đôi định mức của nó. Case study này nhắc nhở bạn cần tính theo nguyên tắc 2 con gánh toàn bộ tải như ví dụ trên.

• Sai lầm 2: Chọn sai con lăn so với mặt sàn

Những sai lầm thường gặp như bạn dùng con lăn thép trên sàn epoxy, hoặc bánh PU trền nền nhiều mạt sắt. Con lăn thép sẽ làm xước, nứt lớp sơn hàn. Bánh PU dễ bị mạt sắt cắt rách. Bạn cần khảo sát sàn trước khi mua con rùa và chọn loại phù hợp như trên bảng so sánh ở đầu bài.

• Sai lầm 3: Dùng dưới 3 con rùa

Một sai lầm cần tránh khác là chỉ đặt 1 hoặc 2 con rùa dưới đáy rồi dùng xà beng đẩy. Máy rất mất cân bằng, dễ trượt khỏi rùa. Vì vậy bạn nên sử dụng tối thiểu 3 con rùa. Khi đi mua, nên mua đủ bộ, gồm rùa xoay, rùa cố định và tay lái.

• Sai lầm 4: Kéo máy quá nhanh bằng xe cơ giới

Bạn chỉ nên kéo rùa với vận tốc 5m/phút. Phanh gấp máy dễ xô khỏi rùa. Hãy kéo bằng sức người, đi chậm và đều.

Cách lựa chọn rùa chuyển máy theo bộ gồm rùa xoay và rùa 4 bánh

Khớp tải trọng, mặt sàn, con lăn, số lượng rùa và phụ kiện nâng là 5 yếu tố quan trọng để giúp bạn di chuyển rùa chuyền máy thành công. Với 6 bước cụ thể về cách lựa chọn rùa chuyển máy và bảo dưỡng sau khi sử dụng, bạn sẽ di chuyển đến đúng chỗ, đảm bảo an toàn, tốn ít chi phí và đảm bảo sàn xưởng vẫn nguyên vẹn.

Nếu bạn đã có khối lượng máy, loại sàn và tuyến đường cần chuyển. Hãy gửi các thông tin này cho chuyên gia kỹ thuật tại Thuận Phát qua hotline 0965 660 836 để được tư vấn về bộ rùa, và các phụ kiện phù hợp.

Xem thêm: Cách lựa chọn kích thủy lực - 7 bước theo tiêu chuẩn OSHA và ASME