Cách lựa chọn con đội thủy lực: 6 bước và bảng tra tải trọng

Một con đội chai có thân cao 200 mm sẽ không luồn được vào gầm máy chỉ hở 150 mm. Mua sai một thông số như vậy, cả đội lắp máy phải dừng việc để chờ đổi hàng.

Cách lựa chọn con đội thủy lực đúng dựa trên 4 thông số chính. Đó là tải trọng, chiều cao đóng, hành trình nâng và kiểu vận hành.

Tải trọng của con đội nên lớn hơn vật cần nâng ít nhất 20–30%. Ba thông số còn lại quyết định con đội có vào được gầm máy và nâng đủ cao hay không.

Kỹ sư Thuận Phát gửi đến bạn bảng so sánh 5 loại con đội và bảng tra tải trọng theo công việc. Phần sau là quy trình chọn 6 bước và các lỗi hay gặp để gửi cho đội kỹ thuật.

Kích thủy lực đặt giữa các trụ chống tạm để đỡ kết cấu bê tông tại công trường

I. Con đội thủy lực là gì và hoạt động thế nào?

Con đội thủy lực, hay kích thủy lực, là thiết bị dùng áp suất dầu để nâng vật nặng. Lực nâng của con đội đi từ vài tấn đến hàng trăm tấn. Dù vậy, dòng con đội thủy lực 2–50 tấn chỉ nặng 5–20 kg nên một người có thể mang đi.

Con đội hoạt động theo định luật Pascal, tức áp suất trong chất lỏng kín truyền đều theo mọi hướng. Người thợ bơm một lực nhỏ vào piston bơm, dầu truyền áp suất sang piston nâng lớn hơn nhiều lần. Do diện tích piston nâng lớn, lực đẩy ở đầu ra được nhân lên tương ứng.

Cấu tạo chính của con đội thủy lực

• Thân vỏ: thép hợp kim hoặc gang đúc, chịu áp suất làm việc 50–70 MPa.
• Piston (ty ben): trục thép mạ crom, đẩy vật lên khi dầu vào xi lanh.
• Bơm: tay bơm, bàn đạp liền thân hoặc bộ nguồn điện, khí nén đặt rời.
• Bình dầu: chứa dầu thủy lực ISO VG32, VG46 hoặc VG68.
• Van một chiều: giữ dầu trong xi lanh để vật không tụt khi ngừng bơm.
• Van xả: vặn ngược chiều kim đồng hồ để dầu về bình, hạ vật từ từ.
• Van an toàn quá tải: tự xả áp khi lực nâng vượt định mức.

Khi xem hàng, bạn nên chú ý ty ben và phớt dầu trước tiên. Ty ben đạt yêu cầu phải bóng, không xước, và quanh phớt không có vết dầu rỉ ra.

II. 5 loại con đội thủy lực phổ biến và cách phân biệt

Con đội thủy lực được chia theo hình dạng, chiều tác động và nguồn vận hành. Cách lựa chọn con đội thủy lực đó là mỗi kiểu phù hợp với một dạng gầm máy, một mức tải và một cách làm việc riêng.

2.1 Theo hình dạng: chai, lùn, móc, rỗng tâm

• Con đội chai: thân trụ đứng như chiếc chai, tải 2–50 tấn, lực nâng khỏe, giá hợp lý.
• Con đội lùn: thân dẹt, chiều cao đóng thấp, luồn được vào gầm máy CNC, máy ép khuôn.
• Con đội móc: có chân móc sát nền, nâng được máy không có khe gầm.
• Con đội rỗng tâm: có lỗ xuyên suốt thân, dùng kéo cáp, thử tải bu lông, tải đến 100 tấn.

2.2 Theo chiều tác động: con đội 1 chiều và 2 chiều

Con đội 1 chiều chỉ dùng dầu để đẩy piston lên. Khi hạ, piston thu về nhờ trọng lượng vật nâng hoặc lò xo hồi bên trong. Đây là loại được dùng nhiều nhất hiện nay vì cấu tạo đơn giản và giá thấp.

Con đội 2 chiều có hai đường dầu, một đường đẩy piston ra và một đường kéo piston về. Nhờ vậy, người vận hành chủ động cả lúc nâng lẫn lúc hạ, kể cả khi đẩy ngang. Loại này thường đi cùng bộ nguồn bơm điện trong dây chuyền, máy ép và công trình lớn.

Con đội thủy lực dạng xi lanh 1 chiều, thân lùn, có hai tai treo và đầu nối dầu nhanh

2.3 Theo nguồn vận hành: tay, chân, khí nén, bơm điện

• Bơm tay, bơm chân: không cần điện, dễ mang theo, phù hợp việc không thường xuyên.
• Khí nén: lấy hơi từ máy nén khí, nâng nhanh và đỡ sức thợ, phù hợp xưởng có sẵn đường khí.
• Bơm điện thủy lực: nguồn 1 pha hoặc 3 pha, áp 700 bar, dùng cho tải nặng và làm việc liên tục.

Bảng so sánh các loại con đội thủy lực

III. Bảng tra tải trọng con đội theo công việc

Bảng dưới đây gom các mức tải phổ biến và công việc thường dùng tương ứng. Bạn có thể lưu lại để tra nhanh khi lập danh mục vật tư cho công trình.

Bảng này chỉ giúp khoanh vùng nhóm tải. Con số cuối cùng vẫn phải tính từ trọng lượng thật của vật nâng, theo bước 1 ở phần dưới.

Con đội chai lắp trong khung ép tại xưởng sửa chữa, ví dụ về cách lựa chọn con đội thủy lực theo công việc

IV. Cách lựa chọn con đội thủy lực theo 6 bước

Cách lựa chọn con đội thủy lực an toàn là đi lần lượt từ tải trọng đến kiểm tra hàng. Bỏ qua một bước, bạn có thể mua đúng tải nhưng sai chiều cao hoặc sai bơm.

Bước 1: Tính tải trọng cần nâng, cộng thêm 20–30%

Bạn lấy trọng lượng vật nâng từ hồ sơ máy, catalogue hoặc bản vẽ kết cấu. Sau đó nhân với 1,2–1,3 để ra tải trọng tối thiểu của con đội. Ví dụ, máy nặng 8 tấn thì cần con đội từ 10 tấn trở lên.

Phần dư này giúp con đội không phải làm việc sát giới hạn. Nhờ vậy, van an toàn ít phải xả, phớt và ty ben bền hơn.

Khi dùng nhiều con đội nâng cùng một vật:

Tải không chia đều cho các điểm nâng, vì trọng tâm máy thường lệch về một phía. Do đó, bạn cần tính theo góc nặng nhất, không lấy tổng tải chia đều.

Ví dụ, một máy ép 60 tấn được nâng bằng 4 con đội ở 4 góc. Nếu góc nặng nhất gánh khoảng 20 tấn, nhân thêm 1,3 sẽ ra 26 tấn.

Khi đó nên chọn 4 con đội 30 tấn. Bộ 4 con đội 15 tấn dù tổng vừa đủ 60 tấn vẫn bị quá tải ở góc nặng.

Bước 2: Đo khe hở gầm để chọn chiều cao đóng

Chiều cao đóng là chiều cao con đội khi piston thu hết vào trong. Thông số này phải nhỏ hơn khe hở từ mặt nền đến điểm nâng dưới gầm máy.

Bạn nên đo khe hở bằng thước tại đúng vị trí sẽ đặt con đội. Khe hở dưới 150 mm thì nên chuyển sang con đội lùn hoặc con đội móc.

Bước 3: Xác định chiều cao nâng và hành trình piston

Hành trình là quãng đường piston đi ra trong một lần nâng. Chiều cao mở tối đa của con đội bằng chiều cao đóng cộng với hành trình.

Ví dụ, kích FCY-30100 tải 30 tấn có chiều cao đóng 158 mm và hành trình 100 mm. Như vậy, chiều cao mở tối đa của kích là 258 mm. Nếu cần nâng máy để chèn dầm hoặc thay bánh xe, bạn thường cần nâng 150–300 mm.

Con đội 1 chiều liền thân có hành trình khoảng 100–300 mm. Xi lanh 2 chiều có hành trình dài hơn, từ 200 đến 600 mm.

Bộ kích thủy lực chân đế rộng dùng nâng ray ngoài hiện trường đường sắt

Bước 4: Cách lựa chọn con đội thủy lực theo không gian làm việc

• Mặt bằng rộng, nâng thẳng đứng: con đội chai.
• Gầm thấp, khe hở hẹp: con đội lùn.
• Máy đặt sát nền, không có gầm: con đội móc.
• Kéo cáp, thử tải bu lông: con đội rỗng tâm.
• Nâng, đẩy ngang hoặc làm trong dây chuyền: xi lanh 2 chiều.

Bước 5: Chọn cách vận hành và kiểm tra áp suất bơm

Dùng thỉnh thoảng hoặc làm ngoài hiện trường không có điện thì chọn bơm tay, bơm chân. Làm liên tục hoặc tải nặng thì nên dùng bơm điện thủy lực hoặc khí nén để đỡ sức thợ.

Với con đội rời bơm, áp suất định mức của bơm phải trùng với xi lanh và dây tuy ô. Ví dụ, bơm 700 bar phải đi với xi lanh 700 bar. Ghép lệch áp có thể làm vỡ phớt, nổ dây dầu hoặc khiến kích không nâng nổi tải.

Bộ bơm tay thủy lực đi kèm các xi lanh rời nhiều cỡ tải trọng

Bước 6: Kiểm tra hàng khi nhận

• Đối chiếu CO (chứng nhận xuất xứ) và CQ (chứng nhận chất lượng) với tem, mã trên thân con đội.
• Xem ty ben: bóng, không xước, không móp.
• Kiểm tra phớt, khớp nối và van xả: không có vết dầu rỉ.
• Chạy thử không tải hết hành trình: piston lên xuống êm, không giật.
• Khóa van, để piston ở vị trí nâng một lúc: piston không tự tụt.
• Giữ lại phiếu bảo hành và bảng thông số để làm hồ sơ nghiệm thu.

V. Thông số con đội thủy lực cần đọc trên catalogue

Catalogue con đội thường ghi 6 thông số cần đối chiếu trước khi duyệt mua. Bảng dưới đây là dải thông số của hai dòng sản phẩm Thuận Phát đang phân phối.

MPa là đơn vị áp suất, 1 MPa bằng 10 bar, nên 70 MPa tương đương 700 bar. Dầu ISO VG32, VG46, VG68 khác nhau ở độ đặc, số càng lớn thì dầu càng đặc. Bạn nên dùng đúng cấp dầu ghi trên catalogue để phớt không mòn nhanh và piston không bị kẹt.

Tiêu chuẩn an toàn tham khảo

Tại Mỹ, Hiệp hội Kỹ sư Cơ khí (ASME) có tiêu chuẩn PASE cho thiết bị nâng di động. Tiêu chuẩn này áp dụng cho thiết bị dùng trong sửa chữa xe, trong đó có con đội.

Việc chọn tiêu chuẩn nào thường do bên mua và nhà sản xuất thỏa thuận. Với công trình trong nước, bộ CO/CQ là giấy tờ bên mua hàng cần nhất khi nghiệm thu.

VI. 5 sai lầm thường gặp khi chọn con đội thủy lực

Chọn tải trọng vừa sát trọng lượng vật nâng

Con đội làm việc sát giới hạn sẽ dễ xì phớt, cong ty ben và tụt tải. Cộng thêm 20–30% tải dự phòng là cách đơn giản nhất để tránh rủi ro này.

Chỉ nhìn tải trọng, bỏ qua chiều cao đóng

Con đội chai đúng tải nhưng thân quá cao vẫn không luồn được vào gầm máy ép sát nền. Khi đó, công việc phải dừng lại để chờ đổi sang con đội lùn hoặc con đội móc.

Ghép bơm rời không cùng áp suất

Bơm áp cao ghép vào xi lanh áp thấp có thể làm vỡ phớt và nổ dây tuy ô. Ngược lại, bơm áp thấp không đủ lực để con đội nâng được tải.

Dùng sai dầu hoặc không thay dầu

Dầu bẩn làm cặn bám vào van một chiều, khiến con đội tụt áp khi đang giữ tải. Dầu sai cấp nhớt làm phớt mòn nhanh và piston chạy không đều.

Mua hàng không rõ nguồn gốc

Con đội không tem mác, không phiếu bảo hành thì khó kiểm chứng vật liệu và van an toàn. Bạn nên chọn hàng có CO/CQ, có tem hãng và tránh hàng cũ đã hết bảo hành.

VII. Mua con đội thủy lực ở đâu: kho, giá và bảo hành

Thuận Phát phân phối con đội thủy lực 2–50 tấn và kích thủy lực 2–100 tấn. Các dòng hiện có gồm kích chai, kích lùn, kích móc, loại 1 chiều và 2 chiều. Hàng xuất xứ Nhật Bản, Đài Loan, Hàn Quốc, Trung Quốc, có sẵn tại kho Hà Nội và Bình Dương.

Mỗi con đội đi kèm CO/CQ và bảo hành 12 tháng, phù hợp hồ sơ nghiệm thu của nhà thầu. Thuận Phát giao hàng toàn quốc. Khách công trình, doanh nghiệp được miễn phí giao hàng trong bán kính 300 km.

Kích thủy lực xi lanh rời FCY-30100 tải 30 tấn, hành trình 100 mm, có sẵn tại kho Thuận Phát

Ngoài cách lựa chọn con đội thủy lực thì giá con đội phụ thuộc tải trọng, kiểu dáng, xuất xứ và số lượng. Vì vậy, hãy liên hệ Thuận Phát để được báo giá theo từng đơn hàng.

Bạn chỉ cần gửi trọng lượng vật nâng và khe hở gầm. Kỹ thuật sẽ đề xuất mã phù hợp kèm báo giá.

Xem thêm: Con đội thủy lực – Kích thủy lực

Xem thêm: Các loại phụ kiện nâng hạ trong công nghiệp - 6 bước chọn mua

Liên hệ hoặc nhắn Zalo 0965 660 836 để kỹ thuật Thuận Phát chọn đúng mã con đội.